Tag archieven: Straling

Zelfdiagnose van elektromagnetische overgevoeligheid – Een casestudy

Bron: https://www.frontiersin.org/journals/public-health/articles/10.3389/fpubh.2025.1535513/full

Door: David Ashton

Inleiding

‘Sluit het onmogelijke uit, en wat overblijft, hoe onwaarschijnlijk ook, moet de waarheid zijn’ (A. Conan Doyle, 1885)

Op dit moment is het onwaarschijnlijk dat iemand die in het Verenigd Koninkrijk woont, de medische diagnose Elektromagnetische Overgevoeligheid (EHS) zou krijgen. In haar ‘Backgrounder’ uit 2005 (1) erkent de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) de aandoening en de symptomen die EHS-patiënten in verband brengen met blootstelling aan elektromagnetische velden (EMV). De WHO erkent dat de symptomen zeker reëel zijn en dat ze voor sommigen invaliderend kunnen zijn.

De organisatie stelt echter dat er geen bewijs is dat EHS in verband brengt met blootstelling aan EMV, en dat het mogelijk verband houdt met andere omgevingsfactoren, stress of een reeds bestaande psychiatrische aandoening. Ze stelt dat EHS geen medische diagnose is en dat de behandeling zich niet moet richten op het verminderen van blootstelling aan EMV, aangezien de symptomen veroorzaakt kunnen worden door zorgen over EMV. Dit standpunt vindt steun (2, 3), hoewel niet algemeen (4, 5), en Dieudonné vindt geen enkele hypothese volledig bevredigend (6).

De aandoening is niet opgenomen in de Internationale Classificatie van Ziekten [ICD; (7)] van de WHO, ondanks oproepen om dit te doen (8–10). Mensen kunnen daarom mogelijk niet worden gediagnosticeerd vanwege het officiële standpunt over EHS, plus een gebrek aan consensus over biomarkers (11) en controverse over de etiologie. Bovendien wordt mogelijk geen advies gegeven over potentieel heilzame behandelingen (12, 13).

Bij gebrek aan een officiële medische diagnose kan iemand met EHS zelf een diagnose stellen. Als deze persoon zich bewust is van elektromagnetische velden (EMV’s), zal hij of zij een of meer EMV-meters gebruiken om na te gaan waaraan hij of zij wordt blootgesteld, waar, hoe vaak en bij welke sterkte, en deze blootstellingen vervolgens in verband brengen met de symptomen.

Door een wijdverbreid gebrek aan erkenning en steun (14) kan iemand met EHS te maken krijgen met stigmatisering, ongeloof en spot. Hij (of zij) kan moeten stoppen met werken en aangewezen zijn op alternatieve inkomstenbronnen. De kwaliteit van leven kan eronder lijden. Hij kan het huis ontvluchten, verhuizen naar een gebied met lagere EMV-niveaus en de tijd die wordt doorgebracht op plaatsen met hoge EMV-niveaus beperken. Hij kan genoodzaakt zijn carrière en interesses op te offeren. Relaties kunnen eronder lijden. Hij of zij kan te maken krijgen met discriminatie. Hij kan het vertrouwen in de autoriteiten en in de gezondheidszorg verliezen.

Omdat ik sinds 2007 EHS heb, ben ik bekend met deze uitdagingen, en dit artikel is een niet-wetenschappelijk verslag van hoe ik uiteindelijk zelf de diagnose EHS stelde. Ik kan geen verband aantonen tussen mijn aandoening en EMV’s, en ik kan niet uitleggen wat EHS is en waarom sommige mensen er vatbaar voor lijken te zijn. Niettemin hoop ik dat mijn verslag uit de eerste hand een aanvulling kan vormen op lopend wetenschappelijk onderzoek.

Een mysterie

Vroeger was ik fit, gezond en actief. Ik bracht veel tijd buiten door, deed aan sport en reisde behoorlijk veel. Ironisch genoeg – zo bleek later – werkte ik in de technologiesector, waar ik computersystemen ontwikkelde. Ondanks mijn beroep stond ik ambivalent tegenover technologie. Ik gebruikte wel een mobiele telefoon en een DECT-draadloze telefoon, maar ik had geen wifi of andere draadloze apparaten.

Mijn eerste mobiele telefoon was erg lomp, en mijn tweede was een slanker model dat werd aangeprezen als 2,5G. Ik wist niet wat dat betekende en het kon me ook niet schelen; ik gebruikte hem alleen om te bellen, te sms’en en af en toe een foto te maken. Ik wist niet hoe draadloze technologieën werkten en ik had nog nooit van EMV’s gehoord.

In 2007 kreeg ik plotseling last van symptomen. In het begin waren ze af en toe, maar ze werden steeds vaker en ernstiger. Aanvankelijk waren het vooral chronische hoofdpijn, duizeligheid en vertigo, maar later kwamen er andere symptomen bij. Nu realiseer ik me dat het klassieke EHS-symptomen waren (15–17). Destijds had ik geen idee wat er aan de hand was. Ik slaagde erin om te blijven werken, en omdat de symptomen met tussenpozen optraden, nam ik veel vrij verkrijgbare pijnstillers om ermee om te gaan, in plaats van medisch advies in te winnen.

In 2008 gebruikte ik een laptop gedurende langere tijd. Mijn symptomen verergerden aanzienlijk en uiteindelijk werden ze zo erg dat ik mezelf in een ziekenhuis liet opnemen voor onderzoek. Hieruit bleek niets bijzonders en ik kreeg wat pillen voorgeschreven, die geen verschil maakten.
Tegen die tijd liep mijn contract bijna ten einde. Dat kwam goed uit, want door mijn klachten kon ik mijn laptop niet meer gebruiken en moest een van mijn collega’s mijn werk afmaken. Ik ging naar huis en nam een tijdje vrij van mijn werk.

De twee jaar daarna bleef ik werken, terwijl ik nog steeds veel pijnstillers slikte. Op een dag, na een slapeloze nacht, voelde ik me erg slecht. Ik slaagde erin om naar mijn werk te rijden, maar toen ik daar was, werden mijn symptomen zo ernstig dat ik het kantoor verliet. Dat was de laatste dag dat ik ooit heb gewerkt.

Vervolgens heb ik drie jaar geprobeerd om een diagnose te krijgen van de National Health Service (NHS). De testresultaten waren niet significant en – nadat ernstige ziekten waren uitgesloten – werd mijn geval niet als urgent behandeld. Ik moest steeds weer vragen om doorverwijzingen naar specialisten die me misschien konden helpen.

De behandeling die ik van de NHS kreeg, bestond uit een aantal verschillende voorgeschreven medicijnen (tricyclische antidepressiva, anticonvulsiva en middelen tegen duizeligheid), die me allemaal veel slechter maakten; enkele sessies bij een cognitief-gedragstherapeut en daarna bij een psycholoog, zonder dat er verbetering te zien was, en wat fysiotherapie.

Ik raakte gedesillusioneerd over de NHS. In plaats daarvan gaf ik een fortuin uit aan privéconsulten, scans, tests en diverse complementaire behandelingen, maar de tests brachten niets significants aan het licht en de behandelingen waren niet effectief, omdat ik niet wist wat ik probeerde te behandelen.

De onwaarschijnlijke waarheid

Ik las veel boeken over geneeskunde en alternatieve geneeswijzen, op zoek naar antwoorden. Op een dag raadde een website-algoritme me een boek aan over EMV’s en EHS – onderwerpen waar ik nog nooit van had gehoord. Dat was in 2012; vijf jaar nadat mijn klachten waren begonnen

Nadat ik het boek had gelezen, was ik sceptisch, maar ik wilde testen of ik misschien op EMV’s reageerde. Ik stopte met het gebruik van mijn DECT-draadloze telefoon en zette mijn mobiele telefoon uit wanneer ik hem niet gebruikte. Dit maakte geen verschil, dus legde ik die theorie terzijde en ging ik elders verder met het zoeken naar antwoorden.

Ik ontdekte ‘Energiegeneeskunde’ en onderging twee verschillende elektrotherapiebehandelingen. Ik had de behandelaar oorspronkelijk benaderd voor PEMF-therapie (Pulsed Electromagnetic Field), en hij had voorgesteld dat ik ook een tweede behandeling zou ondergaan, waarbij een handapparaat wordt gebruikt dat via de huid extreem laagfrequente elektronische impulsen naar de hersenen stuurt, met als doel het immuunsysteem van het lichaam te activeren.

De behandelaar plaatste dit apparaat op mijn blote rug, en hoewel ik het in het begin nog kon verdragen, moest hij naarmate de sessies vorderden steeds gevoeliger instellingen gebruiken. Het voelde erg pijnlijk aan, alsof er zuur op mijn rug werd aangebracht, en mijn toestand verslechterde merkbaar.

Deze uiterst negatieve reactie op elektrotherapie, die me juist beter had moeten maken in plaats van slechter, zette me aan tot nadenken over elektromagnetische overgevoeligheid. In 2013 kocht ik een Cornet meter, die radiofrequente straling (RFS) en extreem laagfrequente (ELF) magnetische velden (MF) detecteert die worden uitgezonden door elektrische apparaten, bedrading en infrastructuur. Toen ik deze meter voor het eerst thuis gebruikte, was dat een openbaring.

Vervolgens kocht ik een Stetzer ‘Dirty Electricity’ (DE)-meter, die de onregelmatige elektrische ‘ruis’ meet die afkomstig is van de bedrading in huis, en enkele jaren later kocht ik een Cornet ED88T, die naast RF en MF ook ELF-elektrische velden (EF) detecteert.

(Opmerking: deze gebeurtenissen vonden 10 jaar geleden plaats; ik registreerde de EMV-niveaus niet, dus ik kan hier geen specifieke details vermelden. Ook weet ik nu dat ik tegelijkertijd werd blootgesteld aan een complexe mix van verschillende EMV-frequenties, -soorten en -intensiteiten, met onbekende synergieën.)

Ik was er eerder van uitgegaan dat mijn telefoons mijn enige EMV-bronnen waren. De meters brachten echter veel meer aan het licht:

  • Hoogfrequente straling van wifi, DECT-draadloze telefoons, magnetrons en mobiele telefoons drong binnen vanuit aangrenzende woningen.
  • Mijn elektriciteitsmeter zond RFR uit door het hele huis.
  • De  hoogfrequente straling van mobiele telefoonantennes bovenop een flatgebouw drong mijn huis binnen, met name boven. Ik had deze constructies eerder niet eens opgemerkt.
  • De niveaus van laagfrequente magnetische en laagfrequente elektrische velden in de woning waren over het algemeen hoog.

Deze meters maakten me duidelijk waarom ik me in bepaalde delen van het huis, waar de elektromagnetische velden het sterkst waren, zo veel slechter voelde, en de Cornet-meter liet zien aan hoeveel radiofrequente straling ik werd blootgesteld door mijn mobiele telefoon, mijn elektriciteitsmeter, bronnen buiten en de draadloze apparaten van mijn buren. Ik schrok ook toen ik mijn DECT-draadloze telefoon weer aansloot en de radiofrequente stralingsniveaus mat.

Wat ik had ontdekt, was voor mij voldoende om zelf de diagnose EHS te stellen, zes jaar nadat mijn aandoening was begonnen. Geen van de zorgverleners die ik had bezocht, had deze aandoening ooit bij mij genoemd, en dus moest ik het zelf ontdekken.

Mijn belangrijkste ‘behandeling’ werd (en blijft) het verminderen van mijn blootstelling aan alle soorten kunstmatige EMV’s. De ontwikkeling van mijn aandoening, de uitdagingen waarmee ik te maken kreeg en mijn omgang met de symptomen komen overeen met de ervaringen van andere mensen met EHS (18). Mijn vrouw heeft ook EHS, dus dit biedt nog een basis voor vergelijking.

Ligt het probleem alleen bij draadloze technologieën?

Naast de invloed van hoogfrequente straling (plus laagfrequente velden en magnetische velden) kunnen ook deze natuurlijke verschijnselen mijn symptomen verergeren:

  • Harde wind, stormen, neerslag, mist
  • Coronale massa-uitstoot/geomagnetische verstoringen
  • Wasende maanfase

Andere stressfactoren die mijn symptomen kunnen verergeren zijn onder meer: overmatig cafeïnegebruik, voorgeschreven medicijnen, slechte slaapkwaliteit, stress of trauma, chemische dampen, luchtvervuiling en insectenbeten.

Blootstelling beperken

Ik kan zelf bepalen hoeveel koffie ik drink. Ook heb ik controle over sommige EMV-blootstellingen in mijn huis. Ik heb bijvoorbeeld geen draadloze apparaten. Zelfs de ELF’s en DE kunnen worden verminderd door ’s nachts de stroom bij de meterkast uit te schakelen en door elektrische apparaten uit het stopcontact te halen wanneer ze niet in gebruik zijn. Ik kan ook de tijd die ik achter de computer doorbreng of aan telefoongesprekken besteed, beperken.

Kunstmatige EMV’s van externe bronnen zijn veel moeilijker aan te pakken, omdat ik heb gemerkt dat EMV-afschermingsproducten het ene probleem weliswaar kunnen ‘oplossen’, maar tegelijkertijd andere problemen veroorzaken. Ik heb daarom zeer weinig controle over EMV’s afkomstig van naburige woningen, zendmasten voor mobiele telefonie, Tetra-masten voor hulpdiensten, elektriciteitsdistributie-infrastructuur enzovoort.
Ik kan me wel in openbare ruimtes met relatief hoge EMV-niveaus bevinden, maar ik beperk de tijd die ik daar doorbreng. Het probleem is nu dat de hele omgeving doordrenkt is met kunstmatige EMV’s, waardoor er voor EHS-patiënten zoals ik nog maar heel weinig plekken met lage EMV-niveaus overblijven.

Discussie

In dit artikel heb ik mijn zelfdiagnose van EHS kort beschreven. Op basis van mijn jarenlange ervaring met deze aandoening ben ik tot een aantal conclusies gekomen:

  • EHS is een verwaarloosd volksgezondheidsprobleem.
  • De prevalentie van EHS is onbekend.
  • Het gezondheidszorgsysteem laat mensen met EHS in de steek.
  • De EMV-normen van de ICNIRP bieden geen bescherming aan mensen met EHS.
  • EHS heeft meerdere oorzaken en overlapt met andere chronische aandoeningen.
  • Veel onderzoeken naar EHS hebben aanzienlijke beperkingen.
  • De ondersteuning voor patiënten is slecht of zelfs onbestaande.
  • EHS leidt tot aanzienlijke maatschappelijke, economische en persoonlijke kosten.

Het standpunt van de WHO en het ontbreken van een ICD-code zorgen ervoor dat mensen met EHS in een medisch vacuüm terechtkomen. Dit legt een extra druk op de gezondheidszorg, omdat het uitblijven van een tijdige diagnose kan leiden tot veel onnodige consulten, onderzoeken, scans en behandelingen. Er is daarom dringend behoefte aan meer bewustwording onder zorgprofessionals (19, 20).

Er bestaan uiteenlopende opvattingen over de behandeling van EHS, maar ik ben van mening dat het verminderen van EMV-blootstelling van fundamenteel belang is. Als bij mij EHS was vastgesteld, zou ik veel eerder zijn begonnen met het verminderen van mijn blootstelling aan EMV’s, en zou ik geen voortdurende aanslag op de schaarse middelen van de NHS hebben gevormd.

Naar mijn mening moet het wetenschappelijk onderzoek naar EHS van veel hogere kwaliteit zijn en gericht zijn op het identificeren van specifieke EHS-biomarkers. Betrouwbare tests voor deze biomarkers zouden de identificatie en behandeling van mensen met EHS vergemakkelijken en ons uiteindelijk helpen om de aandoening te voorkomen.

References

  • 13. BelyaevIDeanAEgerHHubmannGJandrisovitsRKernMet al. EUROPAEM EMF guideline 2016 for the prevention, diagnosis and treatment of EMF-related health problems and illnesses. Rev Environ Health. (2016) 31:363–97. 10.1515/reveh-2016-0011
  • 14. LeszczynskiD. The lack of international and national health policies to protect persons with self-declared electromagnetic hypersensitivity. Rev Environ Health. (2022) 39:163–89. 10.1515/reveh-2022-010

  • 15. BelpommeDIrigarayP. Electrohypersensitivity as a newly identified and characterized neurologic pathological disorder: how to diagnose, treat, and prevent it. Int J Mol Sci. (2020) 21:1915. 10.3390/ijms21061915

  • 16. SteinYUdasinIG. Electromagnetic hypersensitivity (EHS, microwave syndrome)—review of mechanisms. Environ Res. (2020) 186:109445. 10.1016/j.envres.2020.109445

  • 17. BritishColombia Centre for Disease Control. Radiofrequency Toolkit for Environmental Health Practitioners: Section 12—Symptoms Attributed to Radiofrequency/Electromagnetic Fields. (2013). Available online at: http://www.bccdc.ca/health-professionals/professional-resources/radiofrequency-toolkit (accessed January 25, 2025).

  • 18. GenuisSJLippCT. Electromagnetic hypersensitivity: fact or fiction?Sci Total Environ. (2012) 414:103–12. 10.1016/j.scitotenv.2011.11.008

  • 19. Physicians’ Health Initiative for Radiation and Environment (PHIRE). Available online at: https://phiremedical.org/ (accessed January 25, 2025).

  • 20. McCreddonJECookNWellerSLeachV. Wireless technology is an environmental stressor requiring new understanding and approaches in health care. Front Public Health. (2022) 10:986315. 10.3389/fpubh.2022.986315

Boek over EHS, Elektrogevoeligheid

Boek: De ongeoorloofde ziekte. Als zenderstraling het leven schaadt

De ongeoorloofde ziekte. Als zenderstraling het leven schaadt.

In dit boek beschrijven ruim vijftig volwassenen en jongeren hoe ze op straling reageren en hoe straling heeft gezorgd voor  gezondheidsklachten en welke gevolgen het heeft voor hun gezin en  leven. Welke acties hebben ze ondernomen om hun gezondheid te herstellen en waar lopen ze tegen aan? Het verwijderen van elektromagnetische vervuiling op de plaatsen waar ze veel tijd doorbrengen is een belangrijke stap. Straling als oorzaak van lichamelijke klachten bestaat officieel niet, erkenning van elektrohypersensitiviteit (EHS) als ziekte zou immers een miljardenbusiness verstoren.

Zulke ‘ongeoorloofde ziekten’ zijn er in het industriële tijdperk steeds geweest. Is straling het asbest van de 21e eeuw? De afgelopen jaren is het aantal mensen met hoofdpijn, slaapproblemen en uitputting enorm toegenomen. Ze zoeken medisch advies, maar oorzaken worden er niet gevonden. Tegelijk nam de stralingsbelasting door WiFi, zendmasten, Bluetooth enz. toe. Zolang getroffenen nog geen verbinding met de straling herkennen, is hun ziekte ‘geoorloofd’. Maar merken ze dat hun symptomen verdwijnen als ze WiFi e.d. mijden, dan wordt hun bevinding snel betwijfeld.

Dit boek laat een schril contrast zien met de samenleving, die is in de greep is van digitalisering. De via draadloze netwerken functionerende ‘slimme stad’ wordt gezien als toppunt van vooruitgang, met de smartphone als navelstreng. Het boek geeft elektrogevoelige mensen (EHS-ers) een stem.

Het boek Die unerlaubte Krankheit – Wenn Funk das Leben Beeinträchtigt, geschreven door Renate Haidlauf, is vertaald naar het Nederlands door J. Vissers.

Je kunt het e-book hier gratis downloaden. Ook is het mogelijk een gedrukt exemplaar te bestellen via https://publishnl.bookmundo.com/books/409924 en bij alle boekhandels en desbetreffende sites.

Documentaire “De effecten van straling en 5G”

David Airapetian heeft de documentaire “De effecten van straling en 5G” gemaakt. Deze documentaire gaat over mensen die last hebben van elektromagnetische straling. Aan het woord komen veel mensen die last hebben van elektrogevoeligheid. Ook wordt de positie van de overheid weergegeven door Eric van Rongen en Monique Beerlage. Het bekijken waard!

De Bernard Lievegoed School heeft zijn WiFi-straling gereduceerd.

Bron: www.dagreis.nl

Begin in het klein.

De Bernard Lievegoed School, een basisschool in Maastricht, heeft zijn WiFi-straling behoorlijk gereduceerd. Dat gebeurde nadat een vader initiatief nam.

De vader vertelt:  Kroost had gezondheidsklachten. Een alternatieve arts kwam tot de conclusie dat het kind electro-hypersensitief was – een diagnose die niet in het systeem van reguliere artsen staat.

Vervolgens had de vader gesprekken met de schoolarts en de directie van de school. Eerst haalde dat niets uit, maar na twee weken veranderde de school van mening en was vanaf toen erg bereid om mee te werken. Mogelijk heeft de school contact gehad met Meander vrijeschool in Nijmegen, die net als de Bernard Lievegoed School een basisschool op antroposofische grondslag is. Meander is geheel wifivrij (zie ook het interview van Dolly Bootsma met Jean Pierre van Groeningen, https://www.jrseco.com/nl/wifivrij-onderwijs-een-bewuste-keuze.)

Straling werd beperkt

Hoe dan ook, er werden vijf JRS ecowifi-routers aangebracht in de school. Die stralen een stuk minder, en dat maakt dat de microgolfstraling nu aanzienlijk lager is in vergelijking met gewone WiFi-routers. Computers zenden wel straling uit, maar die worden maar een beperkt aantal uren per week gebruikt in de klas. De straling blijft daarmee acceptabel.

De Bernard Lievegoed School onderzoekt momenteel de mogelijkheden om een wifi-vrije school te creëren. Dus: is de school op dit moment al een vrij wifi-vrije vrijeschool, in de toekomst wordt het mogelijk een volledig wifi-vrije vrijeschool. 🙂

Gerede twijfel

Welke raad geeft deze vader aan andere ouders die bezorgd zijn over WiFi op school?
– Spreek over dit onderwerp met mensen in je omgeving. Veel mensen ervaren problemen door electromagnetische straling, zonder dat ze zich bewust zijn van de oorzaak. “Ik ben zeker acht-negen mensen tegengekomen die klachten voelen.”

– Begin in het klein, spreek met de schooldirecteur. Vertel dat bekabeld internet gezonder en veiliger is en bovendien goedkoop.

– Uiteindelijk kun je naar het schoolbestuur stappen. Vertel dat er gerede twijfel is over de uitspraak dat electromagnetische straling niet ongezond is. Willen ze op hun geweten hebben dat de leerlingen nu of later gezondheidsklachten krijgen? Wijs erop dat ecoWiFi goedkoop is en een veel lagere straling geeft, hoewel bekabeling altijd het beste is. “Ik heb het voorgesteld aan de schooldirectie en aangeboden het zelf te betalen. Het hielp ook dat ik goed contact had met de netbeheerder.”

– Tot slot: Ondanks dat de steeds verder gaande installatie van draadloze netwerken in de samenleving erg ontmoedigend kan zijn, probeer toch niet teveel in angst te leven. Laat niet je hele leven erdoor bepalen. Positieve gedachten scheppen een positieve wereld. Laat je bijvoorbeeld inspireren door de lezingen van ontwikkelingsbioloog Bruce Lipton, raadt deze vader aan.

 

Erkenning bedrijfsongeval van een werknemer door EHS

bron: https://stralingsbewust.info/

In Frankrijk heeft op 27 september 2018 de rechtbank voor Sociale Zekerheid van Yvelines geoordeeld dat een werknemer een bedrijfsongeval heeft gehad als gevolg van zijn intolerantie voor elektromagnetische velden (EMV). De man, technisch medewerker bij een klantenservice, is op 6 november 2013 onwel geworden op zijn werk. Hij werkt die dag op een plek met een groot aantal mobiele telefoons en tablets. Hij raakt onwel door een versnelde hartslag (tachycardie) en duizeligheid en valt op de grond. Hij wordt naar het ziekenhuis gebracht. Eerder – in 2011 – was de man als elektrogevoelig gediagnosticeerd en de bedrijfsarts had tweemaal – in 2011 en in 2012 – verzocht om overplaatsing naar een andere functie, maar hier was geen gehoor aan gegeven.

Beroep

De ziektekostenverzekering weigert het als een bedrijfsongeval aan te merken omdat de causale relatie tussen het ongeval en het letsel niet zou zijn vastgesteld. Hij stelt beroep in. De rechtbank wijst een arts aan – dr. Mireau, neurochirurg en forensisch wetenschapper – voor medisch onderzoek om vast te stellen of er een rechtstreeks oorzakelijk verband bestaat tussen het geclaimde letsel en het arbeidsongeval van die dag of dat dit het gevolg is van een externe oorzaak.

Medisch onderzoeken

Dr. Mireau stelt dat er geen oorzakelijk verband is en dat het letsel een psychiatrische oorzaak heeft dat gerelateerd is aan een angststoornis en niet aan de werkomgeving. De arts stelt dat het besef dat men zich in een elektromagnetisch veld bevindt, met uitsluiting van elk waarneembaar fysisch verschijnsel, de angstaanval kan veroorzaken.

De rechtbank vindt dit onderzoek onduidelijk en onvoldoende gemotiveerd en stelt dat de externe oorzaak van het ongeval niet is omschreven en aangetoond en verzoekt dr. Pons – universitair hoofddocent in de cervicomaxillo-faciale chirurgie – om een nieuwe medisch onderzoek.

Dr. Pons stelt dat het ongeval niet is veroorzaakt door een traumatische gebeurtenis en dat een causaal verband tussen het letsel en het werk niet is uitgesloten. Zelfs als het niet wetenschappelijk aantoonbaar is kan het letsel te wijten zijn aan zijn gevoeligheid voor EMV. Dit omdat zijn gevoeligheid in 2011 al erkend was en er twee keer werd verzocht om overplaatsing, wat niet gebeurd is. Het letsel dat hij heeft kan dan ook samenvallen met de klachten als gevolg van blootstelling aan EMV.

Oordeel Hof

Het Hof concludeert uit het rapport van dr. Pons dat een psychiatrische oorzaak is uitgesloten. Verder betreft het onwel worden een precieze en plotselinge gebeurtenis waarbij het bestaan van een externe oorzaak niet wordt gemeld door de ziektekostenverzekering en ook niet wordt geobjectiveerd in het rapport van dr. Pons. Daarnaast zijn de adviezen van de bedrijfsarts, dat hij alleen geschikt is voor een functie in een EMV-arme omgeving en om overplaatsing wordt gevraagd, niet gevolgd. Het Hof oordeelt dan ook dat er duidelijke en consistente indicatoren zijn dat het letsel als bedrijfsongeval kan worden aangemerkt en dat het gebrek aan bewijs van een externe oorzaak ertoe leidt dat het als bedrijfsongeval erkend wordt.

In deze uitspraak wordt door het Hof elektrogevoeligheid als oorzaak van het letsel op het werk erkend en is sprake van een bedrijfsongeval. Een paar elementen zijn interessant om aan te stippen.

Onderbouwing artsen

Ten eerste volgt uit deze uitspraak dat niet zomaar kan worden geconcludeerd dat de klachten van psychische aard zijn. Dit moet worden gemotiveerd en aangetoond, zo oordeelt ook de rechter in deze uitspraak. Ook in Nederland zie je vaak dat artsen de klachten door EMV vaak als psychisch duiden zonder dat ze inzichtelijk maken waarop ze zich baseren.

Een goed voorbeeld hiervan in Nederland is een zaak van een vrouw wier psychiater in zijn rapportage aangaf dat ze al haar klachten attribueerde aan EMV en ze geen tot weinig inzicht zou hebben in haar eigen ziektebeeld. Hiermee suggereerde hij dat het niet aan EMV kon liggen en duidde de klachten als psychisch. De vrouw vroeg om een rectificatie van deze rapportage en stelde dat de psychiater alleen iets kon zeggen over haar psychiatrische ziektebeeld – waar hij verder geen onderzoek naar had gedaan en daarmee ook niet had gemotiveerd – en niet of de klachten veroorzaakt werden door EMV, omdat hij daarmee buiten zijn deskundigheid trad. De psychiater gaf de vrouw gelijk en stelde dat hij onvoldoende kennis had om een dergelijke causale relatie aan te nemen of te verwerpen. Een arts dient dus inzichtelijk te maken waarop hij zich baseert bij de diagnosestelling wat ook uit deze uitspraak duidelijk naar voren komt.

Maatregelen werkgever

Verder komt uit deze uitspraak naar voren dat de werkgever in bepaalde gevallen maatregelen moet nemen om zijn zorgplicht als werkgever na te komen. De werkgever is namelijk verplicht zorg te dragen voor de gezondheid van werknemers en daarbij is essentieel dat hij ziekte voorkomt of beperkt en de gezondheid bevordert. Het hof oordeelt hier dat de werkgever heeft nagelaten bepaalde maatregelen te nemen, in dit geval overplaatsing naar een andere functie waar de bedrijfsarts twee keer om heeft gevraagd.

De situatie komt overeen met wat in Nederland gebruikelijk is. De werkgever moet bewijzen dat hij zijn zorgplicht nakomt en er alles aan heeft gedaan het ongeval te voorkomen. Het is wel – wil sprake zijn van een bedrijfsongeval – aan de werknemer om te bewijzen dat er schade is ontstaan en dat hij/zij deze schade tijdens het werk heeft opgelopen. Maar als dat het geval is ligt de bewijslast bij de werkgever. Het is overigens zo dat als de toedracht van een bedrijfsongeval onduidelijk is de werknemer het verband slechts aannemelijk hoeft te maken. En ook bij onzekere risico’s kan het zijn dat de werkgever maatregelen moet nemen om de werknemer tegen deze gevaren te beschermen. Dit op grond van zijn onderzoeksplicht wat betekent dat hij zich zal moeten laten voorlichten over de mogelijke gevaren.

Wetenschappelijke onderbouwing

Verder is van belang is dat het Hof in deze uitspraak oordeelt dat het vermoeden van toerekenbaarheid moet worden aangenomen door een samenstel van duidelijke en consistente indicatoren. Ten eerste is een psychiatrische oorzaak uitgesloten. Daarnaast heeft dr. Pons een eventueel oorzakelijk verband tussen het letsel en het werk niet uitgesloten en schrijft het niet toe aan een niet-werkgerelateerde oorzaak. Verder het feit dat het ging om een precieze en plotselinge gebeurtenis die zich op het werk heeft voorgedaan en een externe oorzaak niet is geobjectiveerd. Daarnaast is de man in een niet aangepaste omgeving blijven werken omdat de verzoeken om overplaatsing niet zijn opgevolgd.

Het is voor de vraag naar de causale relatie tussen het letsel en de blootstelling aan EMV dus niet nodig dat dit ook wetenschappelijk wordt aangetoond. Het gaat hier om het vermoeden op grond van bovenstaande feiten en omstandigheden en de inhoud van de medische verklaringen die het niet uitsluiten. Ook in een Nederlandse zaak is soortgelijk geredeneerd. Hier gaf de beoordelende arts aan dat door diverse behandelaars en belanghebbende consistent is aangegeven dat belanghebbende klachten ontwikkelt na blootstelling aan EMV en dat deze verminderen als de persoon op stralingsarme plekken verblijft en is EMV erkend als oorzaak van de klachten.

Erkenning EHS door andere rechtbanken

Dit is niet de eerste uitspraak waarin EMV als oorzaak van de klachten is erkend. Eerder hebben twee Franse rechtbanken EHS erkend. Het Hooggerechtshof van Grenoble heeft op 17 november 2016 verordonneert dat een slimme watermeter moest worden weggehaald omdat de bewoonster EHS had en het noodzakelijk was dat zij EMV zoveel mogelijk vermeed omdat het anders haar gezondheid zou schaden. En de rechtbank van Toulouse heeft op 6 juli 2015 geoordeeld dat een vrouw recht had op een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Hij baseerde zich hierbij op een artsenverklaring waarin werd aangegeven dat de klachten die de vrouw beschreef onweerlegbaar waren en dat de klachten verdwenen als de oorzaak – EMV – werd weggenomen.

Ook in Spanje heeft de rechtbank van Madrid op 6 juli 2016 geoordeeld dat een man volledig arbeidsongeschikt is voor zijn werk als gevolg van EHS. In Italië zijn ook een aantal uitspraken gedaan waarbij het verband werd gelegd tussen het gebruik van een mobiele telefoon en hersentumoren. Zo heeft de rechtbank van Ivrea op 30 maart 2017 geoordeeld dat een man om deze reden deels arbeidsongeschikt was. De rechtbank haalt hier ook een eerdere uitspraak aan van de rechtbank in Brescia waarin dit verband ook werd bevestigd. En ook de rechtbank van Florence heeft een week na de uitspraak de rechtbank van Ivrea het verband bevestigd.

Martine Vriens

Anne wordt ziek van wifi: ik slaap onder een klamboe.

Bron: www.vrouw.nl/artikel/verhalen-achter-het-nieuws/57333/anne-wordt-ziek-van-wifi-ik-slaap-onder-een-klamboe

Geschreven door Jolien van der Griendt

Anne (49) kwam in 2015 thuis te zitten met een burn-out. Tenminste, dat dacht ze. Coaching, rusten, therapie… Wat de psycholoog/gezinstherapeut ook probeerde: het ging alleen maar slechter. “Ik had het energieniveau van een 85-jarige.” Tot ze ontdekte wat er écht aan de hand was: ze lijdt aan ElektroHyperSensitiviteit (EHS).

Mensen met EHS zijn gevoelig voor de straling van sommige apparaten, zoals bijvoorbeeld mobiele telefoons en WiFi. Omdat de klachten vaag en heel uiteenlopend kunnen zijn, duurt het vaak lang voor mensen erachter komen wat de oorzaak is. En als je er eenmaal achter bent dat je gevoelig bent, moet je vaak ingrijpende aanpassingen doen.

Geen mobiel

Anne: “Ik heb geen mobiele telefoon, en moet altijd nadenken over hoe ik mijn dag indeel. Straling is overal, en als ik een paar uur op een plek met veel straling ben geweest, moet mijn lijf daarna weer een paar uur tot rust komen.

Een citytrip is bijvoorbeeld geen optie: iedereen heeft daar een mobieltje aan, er zijn geen stralingsarme plekken. Mijn man heeft het daar wel moeilijk mee, dat dat niet meer kan. Het is echt zoeken naar stralingsarme plekken. Ik kan ook niet met het openbaar vervoer.

Bromtoon

Bij mij begon het met een bromtoon in mijn hoofd. Ik kreeg ook last van trillingen in mijn benen en armen. Ik zat al thuis met een burn-out, maar kon daardoor nog slechter slapen en raakte dodelijk vermoeid. Ik was jaloers op hoeveel energie mijn buurvrouw (81) had.”

Ik heb het ‘geluk’ gehad dat de bromtoon een soort pulserend ritme had. Daardoor wist ik: ‘Dit is iets dat van buitenaf komt.’ De intensiteit was ook telkens anders, afhankelijk van de plek. Als ik bij een vriendin was, had ik er bijvoorbeeld minder last van dan in mijn eigen huis.

Tintelingen

Ondertussen werden Annes klachten steeds erger. Naast de extreme vermoeidheid had ze last van druk op haar hoofd en sterke tintelingen onder de huid. “Soms hield ik het midden in de nacht ineens echt niet meer, en dan stoof ik mijn huis uit.

Het voelt alsof je heel erg verbrand bent, maar dan toch nog in de zon moet. Je wil er dan gewoon uit, je wil er weg van.” Dat betekende dat Anne op het dieptepunt van haar klachten soms in de auto sliep, omdat dat de enige plek was waar het enigszins ging.

Zendmast

Het was alsof ik langzaam ziek werd van mijn huis. Op een gegeven moment kon ik maar heel kort op de verjaardag van mijn dochter zijn, omdat ik het niet trok om langer te blijven.

Als ik ’s nachts wakker lag, zocht ik wanhopig rond op internet wat me zou kunnen helpen. Op een Duitse site vond ik een artikel over mensen die ook last hadden van zo’n bromtoon. Daar werd het in verband gebracht met een zendmast.

Vaag verhaal

Ik vond het een vaag verhaal, maar wilde het toch maar verder onderzoeken want het zou voor mij de speld in de hooiberg kunnen zijn. Zo kwam ik op het spoor van EHS. In het begin was ik sceptisch, en mijn man al helemaal. Ik ben psycholoog en gezinstherapeut en hij is ook nogal een ‘nerd’; hij wil ook eerst precies weten hoe iets werkt voor hij het zomaar gelooft.

Uiteindelijk heeft een ingenieur ons hele huis doorgemeten. Toen bleek dat we best veel straling hadden: een smart tv die non-stop een eigen WiFi-signaal uitzendt, geluidsboxen die via WiFi werken, mobiele telefoons en opladers…”

Klamboe

De beste manier om te ontdekken of je inderdaad stralingsgevoelig bent, is door te kijken of je klachten verminderen als je uit de straling gaat. “Er zijn speciale klamboes die straling tegenhouden, waar je onder kunt slapen. Ik heb er toen eerst een gehuurd.

Na twee nachten onder die klamboe steeg mijn energieniveau van 1,5 naar 6. Zo heftig: ik kon al maanden bijna niks meer en eindelijk hadden we iets gevonden dat hielp!”

Voicemail

Anne en haar gezin waren blij dat er eindelijk een aanknopingspunt was, maar dat betekende ook dat er heel veel moest veranderen. “Dat is een moeilijk proces. Zelf was ik in het begin ook nog eigenwijs, en wilde ik toch mijn telefoon nog gebruiken.

Maar als ik dan iemand geappt had, tintelden mijn vingers daarna nog twee minuten. En als ik probeerde mijn voicemail af te luisteren, ook al legde ik mijn telefoon op een afstandje op speaker, voelde het alsof ik een soort ’tik’ op mijn hoofd kreeg.

Aanpassen

Inmiddels is het verboden om telefoons te gebruiken in ons huis. Voor mijn twee pubers was dat wel even heftig. Maar nu vinden ze het eigenlijk wel fijn. Ze merken dat ze niet verslaafd zijn, zoals veel van hun leeftijdsgenoten. En ze vonden dat ik daarvoor eigenlijk ook te veel met mijn telefoon bezig was.

Maar het betekent wel dat ik heel anders in het leven sta. Als ik ergens met iemand heb afgesproken, moet ik accepteren dat iemand soms gewoon niet op komt dagen; ik ben immers niet bereikbaar mocht zijn/haar schema veranderen.

Glans eraf

Er was een tijd waarin ik, als ik boodschappen ging doen, eruit zag alsof ik een minuut gratis winkelen had gewonnen. Zo erg was het om op zo’n drukke plek te zijn. Nu gaat dat gelukkig beter. Ik kan ongeveer drie uur in een ‘slechte’ omgeving zijn. Toen ik met mijn dochter naar The Lion King kon, was dat echt een overwinning.

Toch is de glans een beetje van mijn leven af. Ik kan wel weer meedoen in de maatschappij, maar het voelt alsof ik er nog buiten sta. Ik kan niet in een moderne auto rijden en draag altijd een hoed met bescherming. Ik mijd grote groepen mensen, terwijl ik eigenlijk echt een mensen-mens ben.

Ik moet altijd nadenken over wat ik op een dag wel en niet kan doen, en hoe lang ik moet ‘bijkomen’ als ik op een plek met veel straling ben geweest. De toekomst is onzeker: als ergens een zendmast wordt neergezet, kan het zijn dat ik een nieuw huis of nieuw werk moet zoeken.”

Onderzoeken

Over EHS wordt steeds meer bekend. Er zijn onderzoeken waarin het verband wordt aangetoond, maar ook onderzoeken waaruit dit niet naar voren komt. De wetenschappers zijn er nog niet uit hoe het precies zit.

Bovendien spelen er grote financiële belangen mee. “Dat er niet openlijk over gepraat kan worden, vind ik een van de moeilijkste dingen. Het is een ongemakkelijke waarheid die niemand wil kennen.”

Zichtbaar

Het ‘helpt’ dat het effect van straling op Anne heel zichtbaar is. “Hoe het met mij gaat, is onbewust een soort meter voor of er straling is. Het gebeurde regelmatig dat mijn kinderen merken dat ik opeens minder goed uit mijn woorden kom en wit wegtrek, terwijl ik helemaal niet weet dat er een telefoon in de buurt is.

Tot een van mijn kinderen ineens zegt: ‘Ai, vergeten op vliegtuigstand te zetten!’ Op mijn werk moeten mijn cliënten hun telefoon dus ook uitzetten. Hetzelfde geldt voor collega’s tijdens vergaderingen.

Beroerd

Een keer had een collega per ongeluk haar tas met haar telefoon naast mijn voeten gezet, toen werd ik tijdens die vergadering ineens heel beroerd. Heel vervelend, maar het helpt wel voor het begrip.

Buiten mijn directe familie is dat lastiger. Er zijn echt wel mensen geweest die dachten: ‘Wat is dit, spoort zij nog wel?’. Ik vind het ook niet gek dat mensen het soms niet begrijpen, maar inmiddels maak ik me daar niet zo druk meer om. Ik weet hoe het zit, en dat is het belangrijkst.”

Chronisch vermoeid

Ondanks het feit dat het leven met EHS veel aanpassingen vergt, is Anne ook dankbaar. “Als er ik niet achter was gekomen, had ik nu waarschijnlijk chronisch vermoeid thuis gezeten. Veel mensen met EHS zijn hun baan verloren of zitten thuis, helemaal geïsoleerd. Ik prijs mezelf gelukkig met alles wat ik nog wel kan.”

Interview over straling bij Open Huis op Radio 5.

Bron en luisterfragmenten: https://www.nporadio5.nl/uitzendinggemist?show=113&date=18-08-2018

Petra de Joode interviewt Freek van den Hengel en Rob Verboog van de CPLD-Vereniging.

De CLPD-vereniging zet zich in voor mensen die gezondheidsklachten krijgen van zon/UV-licht en van straling door Elektromagnetische Velden. Rob Verboog van de patiëntenvereniging en ervaringsdeskundige Freek van den Hengel vertellen ons alles over deze nog onbekende aandoening. Kijk ook op www.clpd.nl en www.eerlijkoverstraling.nl. 

In het radioprogramma Open Huis van de EO wordt in totaal 34 minuten besteed aan thema straling en gezondheid. De 5 fragmenten van het interview op 18 augustus 2018 staan op website van NPO Radio 5.